Gendersekte.nl
KadersCriteriaCasussenArtikelenFigurenOrganisatiesVergelijkingenBegrippenLiteratuurFAQOver

Het BITE-model van Steven Hassan

Steven Hassan was ongeveer 2,5 jaar lid van de Unification Church (Moonies) en verliet die nadat zijn ouders hem door deprogrammers lieten ophalen (bron). Hij promoveerde later aan Fielding Graduate University op een proefschrift over het BITE-model en ontwikkelde een model dat de mate van controle in een groep meet in vier dimensies: Behavior, Information, Thought en Emotion. Een groep is een high-control group naarmate ze in meer van deze dimensies systematisch hoog scoort.

Het kader

Anders dan Lifton's acht criteria, die eerder een typologie vormen, is het BITE-model ontworpen als checklist. Hassan's BITE Model of Authoritarian Control onderscheidt vier dimensies: gedrags-, informatie-, denk- en emotionele controle. Niet elke groep gebruikt elk element (bron). Het model wordt door onderzoekers, ex-leden en clinici gebruikt om de invloed van een groep in kaart te brengen zonder vooraf vast te leggen of het "echt" een sekte is.

De vier dimensies

B — Behavior Control

Gedragscontrole gaat over kledingvoorschriften, taalgebruik, dieet, slaap, vrijetijdsbesteding en — cruciaal — hoe leden hun lichaam dragen en hun lichamelijke autonomie expressen.

I — Information Control

Wie heeft toegang tot welke informatie? Worden externe stemmen actief geblokkeerd, gediscrediteerd of buiten beeld gehouden? Zie Milieubeheersing.

T — Thought Control

Cognitieve controle gaat over geladen taal die complex denken vervangt door reflexmatige categorieën, over thought-stopping technieken ("That's transphobic"), en over een gesloten epistemisch systeem waarbinnen elke tegenwerping een teken van slechte intentie is. Zie Geladen taal.

E — Emotion Control

Emotionele controle is het sturen van welke emoties acceptabel zijn. Binnen genderactivisme worden twijfel, ambivalentie en spijt gefokusseerd als symptomen van "internalised transphobia". Volgens de Cass Review wordt breed gemeld dat genderbevestigende behandeling het suïciderisico verlaagt, terwijl het bewijs die stelling niet voldoende ondersteunt; sommige behandelaars voelen daardoor druk om een medisch traject te steunen (bron). Zie Casus suïcide-retoriek.

Toepassing op de georganiseerde genderbeweging

Wie het BITE-model invult voor de online activistische uitlopers en sommige institutionele actoren binnen de gender-zorg, ziet hoge scores op alle vier dimensies. Niet bij elke deelnemer, niet in elke context, maar wel systematisch genoeg om de term high-control group analytisch te rechtvaardigen.

Een voorbeeld van emotionele controle is volgens deze analyse de detransitioner-uitstoting.

Caveats

  • Hassan zelf heeft het BITE-model niet op de genderbeweging toegepast. Toepassing door anderen — waaronder deze site — is een analytische exercitie, geen citatie van hem.
  • Een hoge BITE-score op één dimensie maakt nog geen sekte. Mainstream religies, militaire diensten en politieke partijen scoren ook hoog op sommige items.
  • Online activisme is gefragmenteerd. Niet elke deelnemer is onderworpen aan alle vier de dimensies — sommigen zijn slechts in één bubble. De aggregate score van de beweging als geheel verschilt van de score van individuen erbinnen.
  • Het BITE-model is een meetinstrument, geen rechtbankvonnis. Het beschrijft graden van controle, niet morele schuld.

Bronnen

Verwante pagina's