Pediatric affirmation: van Dutch Protocol tot doctrine

Het zogenoemde "Dutch Protocol" — ontwikkeld in Nederland door Peggy Cohen-Kettenis, oprichter van de Utrechtse genderkliniek (bron) — was een zorgvuldig opgebouwde benadering voor een zeer kleine, scherp geselecteerde groep jongeren. Volgens de Cass Review werd het protocol later in het Verenigd Koninkrijk en internationaal overgenomen — toegepast op een populatie die het origineel-protocol nooit zou hebben opgenomen.

Het kader

Deze casus toont heilige wetenschap en doctrine boven persoon: een specifiek protocol werd geheiligd, vervolgens van zijn selectiekader losgesneden, en als universele norm geponeerd. Het effect: heterogene patiëntpopulaties krijgen uniforme interventie.

De observaties

Volgens de Cass Review waren de inclusiecriteria van de Nederlandse studie van De Vries e.a. (2011) de volgende (bron):

Levenslange genderdysforie die rond de puberteit was toegenomen
Steun van het gezin
Psychisch stabiel, zonder ernstige comorbide psychiatrische stoornissen die het diagnostisch proces zouden kunnen verstoren
Een minimumleeftijd van twaalf jaar
Het model: puberteitsremming vanaf de vroege puberteit, gevolgd door cross-sekse hormonen en later chirurgie

Volgens Cass veranderde tijdens de puberteitsremming de lichaamsdysforie niet, maar namen gedrags- en emotionele problemen af en verbeterde het functioneren; door uitval bij de nameting (59-73% vulde vragenlijsten in) en doordat alle patiënten ook regelmatig een psychiater of psycholoog zagen, zijn daar moeilijk conclusies uit te trekken. De 70 patiënten waren bovendien een deel van 111 opeenvolgende verwijzingen, gekozen omdat zij als eersten klaar waren voor de volgende behandelstap (bron).

Volgens de Cass Review werden de strikte inclusiecriteria van het Dutch Protocol later niet meer gevolgd en werden puberteitsremmers gegeven aan een bredere groep adolescenten dan volgens de Nederlandse of Britse studies in aanmerking kwam, onder wie jongeren zonder genderincongruentie vóór de puberteit en jongeren met neurodiversiteit en complexe psychische problemen. Tegelijk veranderde de groep die zich meldde: in het Verenigd Koninkrijk groeide het aantal verwijzingen vanaf 2014 exponentieel, met een meerderheid van als meisje geboren jongeren in de vroege tienerjaren (bron). WPATH SOC-8 (2022) beveelt medische behandeling bij adolescenten alleen aan als onder meer de ervaring van genderincongruentie "marked and sustained over time" is en de adolescent aan de diagnostische criteria voldoet (bron).

De Cass Review noemde de oorspronkelijke studie van De Vries e.a. (2011) van matige kwaliteit, zonder verandering in genderdysforie, en schrijft dat de aanpak later is uitgebreid naar een bredere groep dan in die studie zat (bron). Biggs beschrijft de Nederlandse studie onder 70 adolescenten als kleine aantallen met onvergelijkbare maten van genderdysforie; de Britse replicatie vond geen verbetering (bron).

De analyse

Dit is hoe een specifiek klinisch protocol doctrinair wordt. Volgens deze site bleef het gezag van de naam "Dutch Protocol" bestaan, ook nadat de aanpak was uitgebreid naar een bredere groep.

Caveats

Affirmation-only is niet altijd verkeerd. Voor sommige patiënten — degenen die het origineel Dutch Protocol-profiel hadden — is het mogelijk de juiste benadering. De zorg geldt de universele toepassing.
Niet alle clinici binnen het affirmation-paradigma zijn doctrinair. Veel werken zorgvuldig en kritisch binnen instituties die hen anders bepalen.
De omslag naar exploration-first die nu plaatsvindt (onder meer het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Finland) is ook een doctrinaire correctie; ook hier kan over geschoten worden. Klinische zorgvuldigheid blijft individueel.

Bronnen

Cohen-Kettenis, P. T. & van Goozen, S. H. (1998). Pubertal delay as an aid in diagnosis and treatment of a transsexual adolescent. European Child & Adolescent Psychiatry.
De Vries, A. L. et al. (2014). Young adult psychological outcome after puberty suppression and gender reassignment. Pediatrics, 134.
Biggs, M. (2022). The Dutch Protocol for juvenile transsexuals. Journal of Sex & Marital Therapy.
Cass Review (2024). Final Report.