Gepubliceerd op 23 mei 2026

Home / Artikelen / Zucker-affaire

De Zucker-affaire: kliniek gesloten na omstreden review, later excuses van CAMH

Kenneth Zucker leidde drie decennia lang de Child Youth and Family Gender Identity Clinic van het Centre for Addiction and Mental Health (CAMH) in Toronto. In december 2015 kondigde CAMH aan de kliniek af te bouwen en liet het weten dat Zucker er niet langer werkte (bron). Voor critici is de affaire een voorbeeld van wat er gebeurt wanneer wetenschappelijke voorzichtigheid botst met activistische druk.

Een gevestigde naam in de ontwikkelingspsychologie

Zucker publiceerde ruim driehonderd peer-reviewed artikelen, was hoofdredacteur van het Archives of Sexual Behavior en voorzitter van de DSM-5-werkgroep over seksuele en genderidentiteitsstoornissen (bron). De externe review stelde dat zijn aanpak directief was in plaats van exploratief. Volgens de Cass Review (par. 2.6) vonden studies uit de jaren tachtig dat de genderincongruentie bij ongeveer 15 procent van de prepuberale kinderen doorzette tot in de volwassenheid, en vonden latere cohorten met een formele diagnose doorzettingspercentages van 10 tot 33 procent (bron).

De externe review als gereedschap

CAMH liet in 2015 een externe review uitvoeren door de psychiaters Suzanne Zinck en Antonio Pignatiello. Zij concludeerden dat de kliniek niet meer aansloot bij de actuele klinische praktijk en dat "heterosexual and cisgender" werd gepositioneerd als de meest gewenste uitkomst van behandeling. Het rapport stelde niet dat de kliniek aan conversietherapie deed, maar ook niet dat ze dat niet deed (bron; CBC). Het rapport stelde ook ten onrechte dat Zucker een patiënt "hairy little vermin" noemde.

De intrekking — die niemand meer hoorde

Zucker klaagde CAMH in januari 2016 aan wegens smaad en onrechtmatig ontslag. In oktober 2018 bood CAMH hem excuses aan voor de fouten in het rapport en betaalde 586.000 Canadese dollar aan schadevergoeding, advocaatkosten en rente; CAMH bleef achter het besluit staan om de kliniek te sluiten (bron). Een uitgebreide analyse van het volledige feitenverloop staat in de chronologie van het CAMH-ontslag.

Het bredere patroon: het "conversietherapie"-label

Het label "conversietherapie" is in Canada wettelijk vastgelegd: Bill C-4 kreeg op 8 december 2021 koninklijke instemming en verbiedt praktijken die bedoeld zijn om iemands genderidentiteit "to cisgender" te veranderen, maar zondert uitdrukkelijk zorg uit die gaat over "the exploration or development of an integrated personal identity" (bron). Een kritische analyse van het label staat in de analyse van het conversietherapie-label als onderzoeksblokkade.

Wat andere bronnen vaststelden

Hannah Barnes (BBC Newsnight, later auteur van Time to Think, 2023) beschrijft hoe de Britse kliniek Tavistock met de groei van het aantal verwijzingen omging. Hilary Cass schrijft in het voorwoord van haar review (2024), vertaald, dat er weinig andere gebieden in de gezondheidszorg zijn waar professionals zo bang zijn om openlijk hun mening te geven (bron). Over het bewijs noemt zij de zorg voor jongeren met genderdysforie "an area of remarkably weak evidence" (vertaald: een terrein met opvallend zwak bewijs).

Wat CAMH zelf zei

CAMH zei bij de schikking dat het achter het besluit staat om de kliniek te sluiten, omdat een externe review had geconcludeerd dat de kliniek niet voldeed aan de behoeften van gender-expansieve en transkinderen en hun gezinnen (bron). Zuckers advocaat zei dat Zucker tevreden was met het herstel van zijn reputatie. Een uitgebreid verslag van het conflict uit 2016 staat bij Jesse Singal.

Bronnen

  • CBC (oktober 2018). CAMH apologizes to Dr. Kenneth Zucker. bron.
  • Singal, J. (2016). "How the Fight Over Transgender Kids Got a Leading Sex Researcher Fired." New York Magazine. bron.
  • Cass, H. (2024). Independent Review of Gender Identity Services for Children and Young People — Final Report.
  • Barnes, H. (2023). Time to Think. Swift Press.

Zie ook